De strenge Jezus (Bergrede #4)

Preek over Mattheus 5,17-20 gehouden in Everdingen.

Carl Heinrich Bloch – Sermon on the Mount (1877)

Gemeente van Jezus Christus,

Heeft u wel eens geprobeerd te jongleren? Je weet wel, zoveel mogelijk ballen hoog houden. Wie kan dat hier? Ik kan het niet, maar je ziet wel eens acrobaten die dat kunnen met 10 ballen bijvoorbeeld. Ik zag op internet dat het record staat op het jongleren met 14 ringen. Dat is bijna niet voor te stellen. Dan moet je denk ik echt je leven lang oefenen. Dat is een kunststukje.

Het zou een onmogelijke opdracht zijn om te jongleren met 613 ballen. Hoe kom ik bij die 613? Wel, zoveel geboden en verboden hebben de joodse schriftgeleerden geteld in de wet van God. Wij kennen natuurlijk de Tien Geboden, die hoorden we vanmorgen. En we hebben al moeite om die alle tien te houden. Zeg maar: Om die Tien allemaal in de lucht te houden. In de loop van de week valt er bij wijze van spreken altijd wel ééntje op de grond doordat je een gebod van God overtreed. Toch even dat leugentje om best wil. Of toch die begeerte die in je hart opkomt bij het zien van een mooie vrouw. Of dat je ontdekt dat je dingen belangrijker hebt gevonden dan God…

Maar naast die Tien, onderscheiden de joden ook nog alle geboden en verboden over de reinheidswetten, de offerwetten, de sociale wetten, en ga zo maar door. 613 in het totaal. De schriftgeleerden en de Farizeeën probeerden dus constant die 613 ballen omhoog te houden, zónder er één te laten vallen. Dat was natuurlijk prachtig, dat ze Gods woorden zó serieus namen dat ze er hun hele leven aan wijdden. Als je echt ál die geboden wilt houden, ja, dan ben je daar van ’s morgens vroeg, tot ’s avonds laat mee bezig.

Als je dat zo hoort, dan krijg je wel een beetje medelijden met die mensen, die zó moeten leven. Wettisch, noemen we dat. Dat al die regeltjes zó belangrijk voor je zijn, dat je aan niets anders meer kan denken en eigenlijk heel krampachtig leeft. Maar vóórdat wij meewarig doen over zulk wettisch leven, moeten we maar eens luisteren naar wat Jezus ons zegt.

‘Want Ik zeg u, zegt Jezus:  Als uw gerechtigheid niet overvloediger is dan die van de schriftgeleerden en de Farizeeën, zult u het Koninkrijk der hemelen beslist niet binnengaan.’

Dat is wel iets heel raars wat Jezus hier zegt. Want die schriftgeleerden en die Farizeeën probeerden te jongleren met 613 ballen. Ál die geboden van God te houden. Maar dat lukte natuurlijk nooit helemaal. Maar hier lijkt Jezus dus te zeggen: Als christen moet je dat ook proberen, en je moet het beter doen dan zij. ‘Uw gerechtigheid moet overvloediger zijn’. Gerechtigheid, dat is dat je alles goed doet, eerlijk, gehoorzaam aan Gods geboden. En Jezus stelt dat dat een voorwaarde is om bij God te horen, om in Zijn Koninkrijk binnen te gaan. Zoals wij dan zeggen: om in de hemel te komen.

Misschien heeft u nu wel de neiging om de kerk uit te lopen: Als dát is was Jezus van mij vraagt, dan kan ik beter opstappen, want dat lukt me toch nooit. Hoe kan Jezus dít nu van ons vragen?

Dat komt omdat wij in ons achterhoofd toch vaak een iets vrijer idee van het christelijk leven hebben. We lazen na de Tien Geboden die samenvatting die Jezus daarvan gaf. ‘Heb God lief boven alles en je naast als jezelf’. En dat vinden we ook wel iets mooier eigenlijk. Die woorden over liefde, dan al die kleine regeltjes uit de boeken Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. Dat zijn bijbelboeken die je sowieso bijna niet dóórkomt met lezen. Nee, wij hebben liever het Nieuwe Testament. De wijsheid en liefde van Jezus, die inspireren ons tenminste. En we leren als christenen toch dat wij al die geboden toch niet kunnen houden, maar dat Jezus kwam om ons daarvoor vergeving te schenken. Nou, dan is die wet toch niet meer belangrijk. Die kun je dan wel vergeten.

Maar zo zegt Jezus het zelf niet. Heel duidelijk lezen wij vanmorgen dat hij zegt: ‘Denk niet dat Ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen’. en in vers 18: ‘Totdat de hemel en de aarde voorbijgaan, zal er niet één jota of één tittel van de Wet voorbijgaan, totdat het alles geschied is.’

Ja, dat is even wat anders. Jezus schaft de wet niet af, maar zegt juist dat die altijd voort blijft bestaan. Gods geboden blijven geldig. Die golden voor het Joodse volk vanaf dat ze gegeven werden door God op de Sinaï tot de tijd van Jezus. Maar ook daarna. Tot de hemel en aarde voorbijgaan. Tot het einde van de wereld dus. En niet zomaar een samenvatting daarvan. En zelfs niet alleen de Tien Geboden, maar alle 613. En zelfs nog meer dan dat. Niet alleen de geboden blijven van kracht, ook de profeten. ‘Wet en profeten’, dat was voor een jood in Jezus’ dagen een manier om het hele Oude Testament aan te duiden. Het nieuwe was er toen natuurlijk nog niet. Jezus zegt dus: De héle Bijbel blijft van kracht. Zoals wij zeggen: van kaft tot kaft. Jezus zegt: tot en met de iota en de tittel. Wij zouden zeggen: tot en met het puntje op de i.

De hele Bijbel blijft dus geldig. Daar doet Jezus niets aan af. En dat is ergens ook wel logisch. Wij hebben het over Gods ‘wet’ en dat klinkt negatief. Maar in het Oude Testament kom je voor Gods wet, ook heel vaak de aanduiding ‘Gods weg’ tegen. Gods weg. Je zou kunnen zeggen: Als mensen zijn wij onderweg door het leven. We gaan over onze levensweg, van de wieg naar het graf. En op heel veel momenten sta je op een tweesprong of kruispunt en moet je kiezen, een keus maken wat je doet, welke kant je leven op gaat. Dat zijn keuzen voor school en opleiding, voor je baan, met wie je omgaat, hoe je je tijd besteed. Maar ook geloofskeuzen, wat je belangrijk vindt, wat je normen en waarden zijn, hoe je God wil dienen. Zo gezien kan ons leven soms best op een doolhof lijken. Je maakt soms keuzes op het gevoel, waar je later spijt van krijgt. Een doodlopende weg.

Je kunt nu de wet van God vergelijken met een routebeschrijving. Want de Bijbel zegt dat er één mogelijke route uiteindelijk niet doodloopt, maar uitkomt bij God. Dat is Gods weg. Dan eindig je niet in het graf, maar in Gods Koninkrijk. En God heeft ons de Bijbel gegeven om te vertellen hoe wij daar, bij Hem dus, kunnen komen. Hier moet je links, daar moet je rechts. Gods wetten zijn dus niet zomaar regeltjes, maar essentieel om bij Hem uit te komen. God heeft ons een goede, een juiste, routebeschrijving gegeven. Daar geloven we in, daarom lezen we samen uit de Bijbel. Zo bezien, is het dus ook wel logisch dat Jezus die ‘routebeschrijving’, die wet van God, niet afschaft. Die is gewoon heel erg goed en duidelijk. Jezus bevestigd alleen maar ons geloof: Als je die geboden houdt, dan zul je ingaan in het Koninkrijk van God’.

De achterliggende vraag die je voor jezelf maar moet beantwoorden of dat ook het reisdoel is wat jij wilt bereiken. Ben jij onderweg naar het koninkrijk van God, naar God zelf, of ga je toch liever je eigen wil en trek je je niets aan van die routebeschrijving van God. Dat kan. Daar kun je voor gaan: gewoon een prettig leven op aarde voor jezelf en that’s it. Velen maken die keus. Maar wat doe jij? Gevolg is dan wel dat je leven dus doodloopt, maar ook dat je die weg zónder God moet gaan. Dat er altijd een bepaalde leegte en ontevredenheid in je leven blijft.Als je al langer hier in de kerk zit, dan ga ik er maar van uit, dat je inderdaad graag die weg van God volgt om met Hem te leven en bij Hem uit de komen in Zijn koninkrijk.

Maar hoe doe je dat dan? Als dat inderdaad zou zijn dat wij nóg beter ons aan de regeltjes moeten houden, dan kunnen we het wel opgeven. De Farizeeën dachten wel zo over ‘gerechtigheid’. Zij dachten: Als ik nu maar heel letterlijk gewoon doe wat er in de wet van God staat, dan ben ik rechtvaardig, dan heb ik geen zonde. En zo kom ik vanzelf bij God uit. Maar daar is Jezus het niet mee eens. Uit deze tekst kun je afleiden dat zij er daarmee óók niet komen.

Jezus wil niet zeggen dat wij nóg strenger moeten zijn dan de schriftgeleerden, nóg dieper, nóg verfijnder, maar rechtvaardiger. Telkens in het Mattheus-evangelie kom je tegen dat Jezus de Farizeeën schijnheiligheid verwijt. Ze zijn namelijk héél erg bezig met al die geboden, maar hun hart is er eigenlijk niet bij. Daarom geeft Jezus ons ook die samenvatting van de wet: Niet om de wet te laten vallen, maar om te zien hóe wij nu die wet eigenlijk moeten houden. Met liefde, zegt Jezus, met liefde tot God en de naaste. De schriftgeleerden hielden zich zó intensief met alle regeltjes bezig dat ze door de bomen het bos niet meer zagen.

En we zeggen het maar eerlijk. Is het in ons leven anders? We zijn vaak zo druk met het regelen van van alles en nog wat, met ons leven goed op de rit krijgen, dat wij God uit het oog verliezen. Maar is dát wat Jezus van ons vraagt?

Nee, Jezus vraagt wel om Gods geboden te houden, maar met het hart gericht op God. Van ons wordt niet gevraagd om die 613 geboden van God zo letterlijk mogelijk te doen. Maar van ons wordt vroomheid gevraagd, leven in gemeenschap met God. Dat proef je in de profetie van Jeremia, die we samen lazen: ‘Ik zal Mijn wet in hun binnenste schrijven. Ik zal hun tot een God zijn en zíj zullen Mij tot een volk zijn. Dan zullen zij niet meer eenieder zijn naaste en eenieder zijn broeder onderwijzen door te zeggen: Ken de HEERE, want zij zullen Mij allen kennen, spreekt de HEERE.’ Daar gaat het om.

Het belangrijk dát voor ogen te houden. Het gaat er niet om dat ik alles tot in de perfectie vervul. Het is in de eerste plaats een opdracht om te leven met God. In alles op Hem gericht te zijn en te proberen dat in je leven vorm te geven. Dat wij God erom vragen dat Hij zijn wet in ons hart zal schrijven. Dat is symbolische taal voor niet alleen met je verstand regeltjes houden, maar met overtuiging, met liefde, God dienen, wandelen met Hem op je levensweg. En dat wordt als het goed is heel praktisch als je bij kruispunten in je leven inderdaad gaat luisteren naar wat God van je wil, en niet naar waar je zelf zin in hebt… Dát zegt Jezus, dát is overvloediger gerechtigheid.

En ook dat is méér dan een mens kan. Méér dan in onze mogelijkheden ligt. Maar gelukkig heeft het evangelie ons goed nieuws te brengen. Want Jezus zegt niet alleen dat de wet niet afgeschaft is, maar ook dat Hij gekomen is om de wet te vervullen. En daarin proef je dat het ook om meer gaat dan de wettische regels. Jezus’ noemt er immers ook de profeten bij. In Mattheus kun je lezen hoe keer op keer gezegd werd: ‘Dit gebeurde opdat vervult zou worden wat geschreven was door de profeten…’. Zoek thuis zelf maar eens verder in het Mattheusevangelie waar hij dat allemaal nog meer zegt, 11 keer totaal.

En daar hebben wij twee dingen aan: In de eerste plaats weten we daardoor dat de Bijbel inderdaad betrouwbaar is. Het gebeurt inderdaad allemaal zoals God het wil. Niet alleen de komst van Jezus Christus als Messias, maar ook zijn kruisiging en opstanding, en ook dat wat nog komt, zijn wederkomst, Zijn Koninkrijk, het einde van hemel en aarde. Het is fijn te weten dat deze routebeschrijving klopt. Maar, ten tweede, wat wij eraan hebben, en dat is nog veel belangrijker. Jezus legt die weg naar het Koninkrijk met grote zekerheid en gehoorzaamheid aan God af. Iets dat ons niet lukt. Maar Jezus roept ons op Hem te volgen. Met Hem mee te trekken. En dat is natuurlijk heerlijk om onderweg te zijn met iemand die de weg weet. Helemaal als je zelf niet zo goed bent in kaartlezen. Het evangelie is dat wij mogen profiteren van de vervulling van de wet door Jezus. Wij liften met Hem mee. Alléén als je zo samen met Jezus door het leven gaat, heb je de zekerheid dat ook u en jij eenmaal zult arriveren in het hemelse Koninkrijk.

Jezus heeft het daarin wel druk met ons. Want al proberen wij Hem te volgen, toch raken we regelmatig van de weg. Maar hoe vaak dat ook gebeurd, Jezus beloofd ons niet te laten verdwalen, maar ons met behulp van de heilige Geest weer terug te brengen op het goede pad en ons zelfs die overtredingen en zonden te vergeven.

Zó bekeken mag het ons sterken en bemoedigen dat wij op Hem kunnen bouwen. Maar dat mag ons niet tot onbezorgde kinderen maken, die een beetje onverschillig achter Hem aanhobbelen. Heel duidelijk zegt Jezus: ‘Wie dan een van deze geringste geboden afschaft en de mensen zo onderwijst, zal de geringste genoemd worden in het Koninkrijk der hemelen; maar wie ze doet en onderwijst, die zal groot genoemd worden in het Koninkrijk der hemelen.’

Het komt aan op dóen en onderwíjzen. Dat heeft namelijk grote gevolgen. Dat maakt namelijk of God geringschattend op je neer kijkt, of je waardeert voor wat je doet. Het mag niet blijven bij de mooie woorden van deze preek. Het mag in het geloof ook niet blijven bij de mooie idealen die de Bijbel ons voorspiegelt over liefde tot God en de naaste. Jezus zegt: ‘maar wie ze dóet’! Dat gaat bij Hem voorop. Als het bij ons zo gaat dat we straks de kerk weer uit gaan en ons weer bezig gaan houden met de dingen van alledag, maar God uit het oog verliezen, dan gaat er echt iets mis.

Daarom is het zo mooi dat God ons ook ambtsdragers geeft om ons bij de les te houden. Daarvoor zijn jullie er eigenlijk. Ik zei net dat als wij van de weg afraken, Jezus ons door zijn heilige Geest weer opraapt en terug brengt op het goede pad. Maar God doet dat zelden op een bovennatuurlijke manier. In de praktijk gebruikt hij daarvoor mensen die daartoe geroepen zijn en daarvoor de heilige Geest ontvangen. Wij noemen dat ambtsdragers. Het is van belang voor ons allemaal om dat te zien, dat God door mensen heen werkt. Mensen die zelf ook niet perfect zijn. Maar samen vormen wij de gemeente van Christus, sámen gaan wij achter Jezus aan die de wet vervulde, tot het einde toe, tot de dood aan het kruis.

Jezus belooft ons dus ook niet dat die weg gemakkelijk zal zijn. Maar wat Hij wel belooft is dat wij op onze levensweg samen met Hem mogen gaan en dat wij langs die weg thuis zullen komen in het Koninkrijk der hemelen.

Amen

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s