Rotsvast

Laatste preek in de Bergrede-serie over Mattheus 7,24-27

Afbeeldingsresultaat voor sermon on the mount

Karoly Ferenczy – Sermon on the Mount

Gemeente van Jezus Christus,

 Wat hebben we genoten van de bergrede! In een lange prekenserie is deze toespraak van Jezus tekst voor tekst langs gekomen. Keer op keer kreeg ik van u als gemeente te horen: wat een fijne preek was het vandaag, helder, duidelijk, radicaal. En keer op keer kon ik dan zeggen: de Heere Jezus heeft het mij gemakkelijk gemaakt, want Zijn woorden zijn helder, duidelijk en radicaal.

Een aantal uitspraken van Jezus zijn zelfs zó raak dat ze het in het Nederlands tot spreekwoorden en gezegden hebben geschopt: ‘Heb uw vijanden lief’, ‘Oordeel niet opdat gij niet geoordeeld wordt’, ‘Werp geen parelen voor de zwijnen’, ‘Zoekt en gij zult vinden’. Kernachtiger kun je het niet zeggen.

Het slot van de Bergrede is net zo bekend: ‘Een wijs man bouwde zijn huis op een rots, een wijs man bouwde zijn huis op een rots, en de regen stroomde neer, en de vloed kwam op, en de regen stroomde neer, en de vloed kwam op, en het huis op de rots bleef staan.’ Het is één van de allerbekendste christelijke kinderliedjes, die jullie vast ook kennen, kinderen.

Toch is dit tegelijkertijd ook het probleem van de Bergrede. Ik sprak eens iemand die me vertelde: ‘Ik ben in mijn jeugd christelijk opgevoed, maar dat was zo eng, zo strak allemaal, daar heb ik afscheid van genomen. Met de God van het Oude Testament, met al die regels en wetten, die oorlogen enzo, daar heb ik niets meer mee. Maar de Jezus van de Bergrede, van liefde voor elkaar, ja, daardoor wordt ik nog steeds geïnspireerd.’ En dat geluid hoor je wijder in onze samenleving. De EO maakte dit jaar het programma Adieu God? Met Tijs van de Brink die bij BN’ers langs gaat die afscheid genomen hebben van het geloof of de kerk. Bij elk bezoek heeft hij een beeld van Jezus bij zich, en stelt de standaardvraag wat de geïnterviewde met Hem heeft. Allen geven aan Jezus hoog te hebben staan. Als bron van wijsheid, als inspirerend voorbeeld.

Wat zou u daarop antwoorden? Fijn, natuurlijk dat iemand een positief beeld van Jezus heeft, maar merkt u dat er dan iets mis gaat? Twee dingen: In de eerste plaats maak je je eigen keuzes úit de Bergrede. Ik hoor die BN’ers er namelijk nooit over dat ze Jezus’ verbod op echtscheiding zo mooi vinden of over die brede weg die naar de verdoemenis leidt. En dat staat er toch ook echt in… In de tweede plaats, en dat is de kern: Door Jezus’ onderwijs als ‘inspirerend’ te zien, houd je het in feite op afstand van je eigen leven. Houd je Jezus zelf ook op afstand: Ik kan net zo goed wijsheid van Boeddha op doen of van mijn buurman. Jezus is dan één van de vele stemmen.

Dat geldt net zo goed voor ons als wij zeggen: Jezus kan het mooi zeggen, maar het is wel móeilijk wat Hij vraagt hoor. Liefde voor je vijand, niet naar andermans vrouw kijken, volmaakt zijn zoals de Vader in de hemel volmaakt is, geen zorgen maken voor de dag van morgen. Dat haal ik nooit, zo goed, heilig en liefdevol leven! Maar gelukkig worden wij niet omwille van onze goede werken zalig, en is er vergeving.’ Ook dan houden wij Jezus’ Bergrede op afstand. Wij zijn hier, de Bergrede is hier, en die afstand is per definitie al zo groot dat het in feite gekkenwerk om er aan te beginnen. Jezus heeft het toch al voor ons voldaan?

De Bergrede is dus prachtig. Daar is weinig discussie over mogelijk. Tenminste, ik hoop dat u het ook zo heeft gezien, bent gaan zien. En als de Bergrede toch nog onbekend is, dat je Mattheus 5-7 er nog eens op na leest en het gáát zien: stuk voor stuk gouden woorden. Maar let op! Als onze reactie is dat wij straks weer naar de koffie gaan en zeggen: ‘Wat kon Jezus het prachtig zeggen! Het was weer een fijne kerkdienst vanmorgen/vanavond.’ Dan zit u er faliekant naast.

Jezus maakt aan de einde van de Bergrede een tegenstelling tussen een verstandig/wijs mens en een dwaas mens. Lees maar mee, waarin deze twee verschillen: vers 24 ‘ieder die deze woorden van Mij hoort en ze doet, die zal Ik vergelijken met een verstandig man’; dan vers 26 ‘ieder die deze woorden van Mij hoort en ze niet doet, zal met een dwaze man vergeleken worden’. Met ‘deze woorden’ bedoelt Jezus alles wat Hij gezegd heeft in het voorgaande, dat wij de Bergrede noemen. Die verstandige én die dwaze man hebben allebei de woorden van Jezus gehoord, daarin zit geen verschil. Het verschil zit hem in het ‘doen’ en het ‘niet doen’. Jezus wil dus niet dat we naar Hem luisteren en Zijn woorden prachtig en inspirerend vinden… en vervolgens over gaan tot de orde van de dag. Ná het luisteren, moet het doen volgen!

Misschien valt u op dat de rots, het fundament, waarover Jezus het heeft, niet Jezus zelf is, zoals in het kinderliedje: ‘Bouw je levenshuis op Jezus de Heer’. Elders in de Bijbel vinden we dat beeld wel. Dat wij als levende stenen gebouwd worden op het fundament Jezus Christus. Zo zegt Paulus het ergens als hij het heeft over de kerk. En in het Oude Testament, vooral in de psalmen, wordt inderdaad de HEERE bezongen als een vaste burcht, een steenrots, waar je kunt schuilen en veilig bent. Op het eerste gezicht zou je dat hier ook achter lezen: Je hebt de Bergrede begrepen als je gelooft in Jezus, dan is je leven zeker en veilig in Zijn hand. Zo horen wij het ook graag, want wij verlangen naar die geborgenheid. En die is ook zeker bij Hem te vinden. Absoluut.

Maar we mogen dat hier niet zomaar inlezen. We moeten echt proberen om goed te lezen en dan zegt Jezus hier toch echt iets anders, hier ligt een andere nadruk. Hier gaat het niet om geloof, om je toevlucht zoeken tot God, maar om gehoorzaamheid. Jezus wil dat wij Zijn prachtige woorden dóen, in de praktijk brengen. Alleen dán ben je wijs, alleen dán staat je huis op de rots. De rots staat symbool voor de Bergrede zelf. Het huis voor uw en jouw leven.

Dat is dan behoorlijk heftig wat Jezus zegt. Soms klinkt het evangelie ons in de oren als: ‘Wat voor een puinhoop je ook van je leven maakt, door fouten en zonden, woorden, daden en gedachten, bij God is gelukkig vergeving! Maak je dus geen zorgen, het komt goed. Jezus is immers voor onze zonden gestorven, de hemelpoort staat voor ons open.’ Maar Jezus’ slotakkoord van de Bergrede is véél scherper dan dat. Zo goedkoop is Gods genade ook weer niet! Alleen het huis van de verstandige man blijft staan, van de man die Jezus woorden hoort én doet. Niet van iemand die denkt: ‘Mooi, bij Jezus is vergeving…’ en naar serieus christelijk en heilig leven de pet gooit.

Leg dat maar eens naast uw eigen leven. Zou u uzelf dan wijs of dwaas noemen? Ziet u, u kunt Jezus woorden niet op afstand houden zoals BN’ers doen die ‘de Jezus van de Bergrede’ wel inspirerend vinden, maar ondertussen zélf bepalen hoe ze leven. Of zoals uiterst gelovige mensen, die zichzelf zo klein, zondig of eenvoudig vinden dat ze tot weinig of geen goeds in staat zijn en daarom het hoge ideaal van de Bergrede maar laten voor wat het is. Wat een puinhoop wij ook van ons leven maken of gemaakt hebben, Jezus vraagt van u maar één ding en dat is gehoorzaamheid. Doen wat Hij zegt.

Er staat namelijk nogal wat op het spel. Blijft je huis staan of niet. Dat is het verschil: vers 25 ‘en de slagregen viel neer en de waterstromen kwamen en de winden waaiden en stortten zich op dat huis, maar het stortte niet in, want het was op de rots gefundeerd.’ Zo gaat het bij de verstandige, die Jezus’ Bergrede hoort en doet. Maar bij de ander lezen we  vers 27: ‘en de slagregen viel neer en de waterstromen kwamen en de winden waaiden en sloegen tegen dat huis, en het stortte in en zijn val was groot.’ d.w.z. ‘het stortte volledig in’.

Bij het overdenken van dit gedeelte kwamen bij mij weer allerlei tv-beelden voor de geest van de tsunami met Kerst 2004 in Indonesië, en die in Japan in 2012. Hoe de huizen, hele dorpen en steden volledig werden weggevaagd door het aanstormende water. Ouderen onder ons denken misschien dan nog aan 1953, de watersnoodramp in ons eigen land. De kracht van water, uit de lucht, zee en rivieren is enorm. Maar waarom gebruikt Jezus die beelden hier? Wat wil dat zeggen? De gemakkelijk interpretatie van dit gedeelte luidt: ‘Als je in Jezus gelooft, sta je stevig in alle stormen van het leven, dan staat je huis op de rots. Wat je ook kan overkomen aan onheil, échte natuurrampen, maar ook ziekte, werkeloosheid, echtscheiding, eenzaamheid, ga zo maar door, je zal er niet aan onderdoor gaan als je in geloof op Jezus bouwt.’ Ook hiervoor geldt weer: Dit is echt heel waar. Ik hoop dat u en jij het ook zo beleeft en merkt dat God je leven draagt… En toch bedoelt Jezus dat hier niet direct.

Welk Bijbelverhaal gaat er over heel veel regen en water, over een grote overstroming? Dat weten de kinderen vast wel. [Noach, ark, zondvloed]. Precies. Dat hebben we samen ook gelezen uit de Bijbel. Die zondvloed was een straf van God over alle mensen die verkeerde dingen hadden gedaan en God niet meer wilden dienen. God beloofde daarna aan Noach dat Hij de wereld nooit meer zo zou straffen. Nu ja, tót het echte einde van de wereld.

Want daar geloven wij in. Dat eens de wereld zal vergaan in het oordeel van God. De regen, waterstromen en winden staan hier symbool voor dat Laatste Oordeel van God. Daarin slaat dit gedeelte naadloos aan bij de vorige twee gelijkenissen: vers 13-14 die van de twee wegen, de brede en de smalle, die uiteindelijk eindigen in de dood en in het leven; vers 15-23 die van de goede en de slechte boom, die uiteindelijk in het vuur geworpen wordt. En we lazen in Mt 24 hoe Jezus de tijd van Noach verbindt met het komende einde der tijden.

Wat er dus op het spel staat met het fundament van het huis, dat is het overleven van het Laatste Oordeel van God. Als de toorn van God gaat woeden over al het kwade in de wereld, ga je daarmee ten onder óf niet. En dat verschil wordt gemaakt door het doen, het gehoorzamen van Jezus’ woorden…

Dat is een opdracht, maar het is vooral een uitkomst, een redding, heil, zaligheid. Wij hoeven niet ten onder te gaan in het oordeel van God. Jezus wíl zelf niet dat u en jij ten onder gaat, maar dat u gered wordt door Zijn woorden. Zo moeten we de Bergrede op waarde schatten. Jezus toont ons de weg naar de zaligheid, naar de veiligheid in het oordeel, naar het leven zelf. Méér dan een opdracht, een klem, een ‘moeten’, is het dus een uitnodiging, een aansporing, een openbaring. Uit de zondvloed werd alleen Noach met zijn gezin gered. Uit de waterstromen, stortvloed en orkaan van het einde der tijden, mogen wij allen die Jezus horen en gehoorzamen gered worden.

Jezus’ woorden zijn aan de ene kant een dreigement, maar aan de andere kant – en dat is het heerlijke – een verzekering, een belofte. Een huis op de rots gebouwd blíjft staan. Dat staat als een huis. Een leven in navolging van Jezus, niet alleen het luisteren naar Jezus, maar ook leven zoals Jezus het vraagt, dat is een leven dat niet stuk kan. Voor eeuwig niet. Dat geldt ook voor uw leven, dat geldt ook voor jou, als je Jezus’ woorden prachtig vindt en in de praktijk zoekt te brengen.

De reactie van de menigte die deze preek van Jezus heeft gehoord, lijkt zo bezien best apart. Vers 28 en 29: ‘Ze stonden versteld van Zijn onderricht, want Hij onderwees hen als gezaghebbende en niet zoals de schriftgeleerden.’ Vonden zij het nu ook prachtig? Gingen ze het in de praktijk brengen? Letterlijk staat er: ze staan verstomd. Sprakeloos, zouden wij zeggen, of ‘stom verwonderd’. Zoals in een situatie dat je in een moeilijke situatie een kaartje krijgt van iemand, die precies de juiste toon weet te treffen. Of dat je zo overweldigd wordt door natuurschoon, dat je er geen woorden voor hebt. Of zoals een verliefd stel helemaal niet hoeft te praten, maar elkaar sprakeloos in de ogen kijken al genoeg is.

De joodse menigte en de discipelen valt namelijk één ding op: de autoriteit van Jezus, het gezag waarmee Hij preekt. Dat zijn ze niet gewend. Als ze het vergelijken met de schriftgeleerden, dan spreken die ook best radicale en duidelijke woorden, maar die beroepen zich altijd op het Oude Testament, door bepaalde teksten aan te halen als bewijs, of ze verwijzen naar de traditie van andere rabbi’s. Ze ontlenen hun autoriteit altijd aan iemand anders, of aan de Bijbel zelf. Er is zelfs in Jezus’ tijd een rabbi geweest, Rabbi Natan, die óók sprak over een wijs man die zijn huis bouwde op de rots en behouden bleef, maar die verwees met ‘de rots’ naar de Thora, de wetten van Mozes. Als je je dáárop studeerde en die in praktijk bracht, zou het je goed gaan. Nu wij dat weten, zien we opeens héél helder waar de menigte sprakeloos van staat: Jezus zegt niet dat de wetten van Mozes het eeuwige leven brengen, maar – vers 24 – ‘ieder die deze woorden van Mij hoort en ze doet, is een verstandig man’.

Jezus stelt Zijn eigen Bergrede op gelijke hoogte met de wet van Mozes, die gegeven is door God zelf. Ja, in feite openbaart Jezus hier de vervulling van de wet, de diepste zin van de wet, op eigen gezag. Daarmee is Jezus méér dan een profeet. Een profeet zegt altijd nog: ‘Alzo zegt de HEERE…’. Jezus zegt: ‘Ik zeg het’. De menigte voelt haarscherp aan wat hier aan de hand is. Ze houden hun adem in. Dit kan je alleen zeggen, als je zelf God bent. Alleen God heeft geen hogere autoriteit nodig om zich op te beroepen. Alleen God kan redden uit het oordeel.

Velen hier in de kerk zullen wel geloven dat Jezus Christus God zelf op aarde is. Voor ons is dat een gestolde waarheid, we weten niet anders. Maar denk je even in wat het voor deze mensen moet zijn geweest om die ontdekking voor het eerst te doen. En ga ook eens bij jezelf na: Theoretisch geloof je misschien wel in de Goddelijkheid van Jezus, maar beleef je het ook?

C.S. Lewis stelde eens heel scherp: Al die mensen van tegenwoordig die Jezus zien als een wijs mens die prachtige dingen gesproken en gedaan heeft, die zitten er naast. Als je het evangelie, ja alleen de Bergrede al, leest, dan zijn er in feite maar twee mogelijke conclusies over wie Jezus was: Jezus was niet goed bij zijn hoofd, een godsdienstwaanzinnige, want welk mens kan andere mensen zaligspreken? Welk mens kan anderen vertellen welke weg naar de hemel leidt? Dan blijft er maar één andere duizelingwekkende conclusie over: In Jezus is God zelf naar de aarde gekomen en Jezus’ woorden zijn Gods woorden. Zijn daden Gods daden. Dan rest ons maar één ding en dat is voor Hem buigen, Hem aanbidden en Hem gehoorzamen.

Zo zien we aan het slot van de Bergrede dat Jezus met Goddelijke autoriteit deze woorden gesproken heeft. Omdat Hij weet dat Zijn Koninkrijk aanbreekt,en daarom zet Hij de stijl en de sfeer van het Koninkrijk van God in de Bergrede helder uiteen voor ieder die Hem wil volgen. Ja, Hij vraagt  onze gehoorzaamheid om ons te kunnen redden van het Laatste Oordeel dat als waterstromen en stormwind zal komen. Daar kun je inderdaad sprakeloos en oneindig verwonderd over zijn. Wees dat ook maar.

En dan nu de praktijk: Zout en licht zijn in de wereld. Eerlijker en ijveriger zijn dan de Farizeeërs. Niet schelden op je naaste, maar als eerste de stap nemen om het goed te maken. Laat je ja ja zijn en je nee nee. Hak rigoreus de zonde uit je leven, want het is beter een hand of oog te missen, dan te branden in de hel. Keer de andere wang toe als je geslagen wordt. Heb uw vijanden lief. Geef aalmoezen, bid, vast. Ga voor God en niet voor het geld. Ga voor de hemel en niet voor de aarde. Veroordeel je naaste niet, maar help hem.

‘Lieve help’, denkt u misschien ‘hoe ga ik dat allemaal doen!? Wanneer doe ik dat goed genoeg, hoeveel moeite moet ik daarvoor doen?’ Iemand anders hier kan ook denken: ‘Daar heb je het weer: uiteindelijk verzanden we in moralisme, in moeten moeten moeten. Wat is genade dan nog?’

Dan wil ik vanmorgen/vanavond heel duidelijk zeggen: Jezus presenteert de Bergrede ons niet als een nieuw wetboek met allemaal regeltjes waar je hondsmoe én moedeloos van wordt. Het is opvallend dat Hij de Bergrede aan ons presenteert als één geheel, als één rots, één fundament. Die verstandige man is helemaal niet de meest hardwerkende, meest vrome, meest goede man. Nee, het is precies zo’n man als die ander, het huis ziet er misschien exact hetzelfde uit. Het enige verschil: Hij bouwt op een ander fundament.

Christelijk leven kan soms zo moralistisch zijn dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Daarom is de Bergrede zo bevrijdend: Jezus presenteert ons het pure evangelie! Het gaat Hem er enkel om of u bereid bent Jezus in alles te volgen, niet of u daarin ook slaagt. Is het de diepste wens van uw hart te willen leven met Jezus Christus, volgens de grondwet van Zijn Koninkrijk, het met Hem te wagen? Dat houdt praktisch in dat je elke dag begint met het gebed of de heilige Geest je wil leiden en helpen en bewaren voor zonde. Heel eenvoudig, maar heel fundamenteel. En áls je dat wilt, de Bergrede in praktijk brengen, doe het dan niet half. Ga er dan ook echt voor.

Wees wijs. Wees niet tevreden met de huidige stand van uw geloofsloven, want er is nog zoveel groei mogelijk, in kennis van God, in liefde, in geloof en hoop. Als geloven in de Heere Jezus voor u geen bron van vreugde meer is, als het geloofsleven brandt op een laag pitje, als de sleur er in gekomen is, neem er geen genoegen mee. De HEERE gunt u zoveel meer. Lees de Bergrede nog eens en laat u verbazen en uitdagen. Als het dienen en eren van God het liefste is dat u doet, blijf op ontdekkingsreis om op steeds meer terreinen van uw leven dát te kunnen doen. Bid om de vrijmoedigheid uw liefde te delen, om ook anderen te helpen groeien. En zie uit naar het Koninkrijk van God.

Sta versteld, elke dag, van Jezus Christus, onze Heere, wiens gemeente wij mogen zijn.

Amen

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s