Rode draad (6) – Evangelisten

Themapreek over de vier Evangeliën en Handelingen in de serie ‘Rode draad van de Bijbel’ gehouden in Everdingen.

De vier evangelisten omringen de verheerlijkte Christus op het tympaan van St. Trophime in Arles.

Gemeente van Jezus Christus,

Met wat voor soort boek zou je de Bijbel vergelijken? Als je in de bibliotheek rondloopt zie je allerlei soorten boeken. Een leesboek met spannende verhalen? Een encyclopedie? Een dik boek waar over van alle onderwerpen wat in staat. Een reisgids: informatie over verre en vreemde landen. Sprookjesboeken staan er ook. Zouden die net als de Bijbel zijn? Sommige mensen zeggen van wel.

Er staan ook ‘biografieën’. Een moeilijk woord voor een ‘levensbeschrijving’. Daarin lees je alles over een bepaald persoon, over zijn leven, zijn werk, zijn tijd en achtergrond. Over allerlei beroemde mensen zijn biografieën geschreven, vaak een dikke pil. Ik denk dat je daar de hele Bijbel wel mee kunt vergelijken. Want er staan 1000’en verhalen in de Bijbel uit allerlei verschillende tijden, maar het gaat altijd over één Persoon. Over God. Als je de Bijbel van voor tot achter uit leest, dan heb je vooral met Hem kennis gemaakt.

Heel in het bijzonder geldt dat voor de evangeliën. Die geven de ‘biografie van Jezus’. Ze vertellen over Jezus’ leven van zijn geboorte in Bethlehem tot zijn dood en opstanding.

Het gekke is natuurlijk dat er vier evangeliën zijn. Mattheus, Markus, Lukas en Johannes hebben alle vier hetzelfde gedaan: een biografie van Jezus geschreven. Is dat niet overdreven? Hadden we er aan ééntje niet genoeg gehad? Al in de vroeg-christelijke kerk heeft men geprobeerd om deze vier samen te voegen tot één. Dat is toch handiger om alle feiten op een rij te hebben. Nu is veel dubbel, driedubbel of vierdubbel op. Víer keer wordt bijvoorbeeld verteld dat Jezus gekruisigd werd…

Toch is het erg jammer als we dat zouden doen. Niet voor niets noemen deze vier hun boekje niet ‘biografie’, maar ‘het evangelie van Jezus Christus’. Hun bedoeling is niet om netjes het leven van Jezus voor ons op een rij te zetten als een soort droge wetenschappelijke kost. Informatie is niet hun doel. Nee, ze presenteren Jezus expres zó dat je onder de indruk van Hem komt. Je komt Hem als het ware tegen in hun boekjes, je ontmoet Hem. Heeft u die ervaring wel eens gehad? Zo nee, dan heeft u waarschijnlijk nog nooit in een avondje één evangelie van vóór tot achter gelezen. Moet u eens doen in de vakantie. Dan kom je Jezus tegen. Dat is een bijzondere ervaring. Dat doet wat met je. Ga er maar eens voor zitten.

Markus’ ontmoeting: toekomst!

Als je ergens wilt beginnen, begin dan bij Markus. Markus is het oudste evangelie. Rond het jaar geschreven. Zonder opsmuk presenteert hij het leven van Jezus: Zó ging het. Dit zei Hij. Zo was Hij.

Markus 1,14 En nadat Johannes overgeleverd was, ging Jezus naar Galilea en predikte het Evangelie van het Koninkrijk van God, 15 en Hij zei: De tijd is vervuld en het Koninkrijk van God is nabijgekomen;  bekeer u en geloof het Evangelie.

Gelijk valt op dat de dingen die Jezus hier zegt heftig zijn en radicaal. In Israël wachtten velen op de vervulling van de beloften uit het Oude Testament, dat God eens de wereld níeuw zou maken, dat Hijzelf het Koninkrijk van David weer op zou richten en ditmaal over de hele wereld zou uitstrekken. Markus zegt het tegen ons: Weet je, dat is wie Jezus beweerde te zijn en wat hij kwam doen.

Dé kern van het hele evangelie van Markus vinden we in hoofdstuk 8:

8:27 En onderweg stelde Hij Zijn discipelen een vraag; Hij zei tegen hen: Wie zeggen de mensen dat Ik ben? 28 En zij antwoordden:  Johannes de Doper; en anderen: Elia; en weer anderen: Een van de profeten. 29 En Hij zei tegen hen: Maar u, wie zegt u dat Ik ben? En Petrus antwoordde en zei tegen Hem:  U bent de Christus. 30 En Hij gebood hun streng dat zij met niemand over Hem zouden spreken. 31 En Hij begon hun te onderwijzen dat de Zoon des mensen veel moest lijden en verworpen worden door de oudsten en overpriesters en schriftgeleerden en gedood worden en na drie dagen opstaan.

Twee dingen treffen mij hierin: Wij ontmoeten hier Jezus, die tegen zijn discipelen in de kleine kring zegt, als ze een beetje aarzelend naar voren brengen wat voor ideeën er zoal over Jezus leven: ‘Maar u, wie zegt u dat Ik ben!’ En als je dat leest, dan komen die woorden uit de tekst omhoog, die komen ook naar u en mij toe: ‘En jij, u, wie denk jij dat Ik, Jezus ben!’ Spreek je uit! Ga de confrontatie aan! In onze postmoderne tijd laten we dat soort vragen het liefst open. Maar Markus daagt je uit nu eens knopen door te hakken in je leven: Wil je wat met Jezus of niet? Erken je Hem als je Messias, je Heer en volg je Hem door dik en dun. Óf haak je af. Tot die beslissing wordt je uitgenodigd.

Het tweede dat mij treft: Jezus blijkt héél anders te zijn dan je denkt. Gelijk erachteraan spreekt Jezus over zijn lijden en opstanding. Dat is niet iets wat je van je nieuwe koning verwacht. Markus presenteert Jezus als een koning-knecht: Via de weg van dienen en lijden, de weg door de diepte, zal Hij koning zijn en zo zal Hij in eeuwigheid regeren, en jíj mag daarbij horen.

Als het goed is, heeft Jezus Christus, zoals Markus Hem presenteert, zoals wij Hem ontmoeten in zijn evangelie, iets van een openbaring van God, een blikseminslag van Boven. Jezus is zó anders, zó geweldig, zó liefdevol, zó radicaal, dat je stilvalt: je gaat anders denken over God, over jezelf, over de wereld, het doel van je leven. Alsof je altijd in een donkere kamer zat en je plotseling het licht inloopt: verblindend, maar ook schitterend! Je leven neemt een ongedachte wending: in plaats van je uitgestippelde planning en al je plannen, is er nu opeens een nieuwe toekomst tot in eeuwigheid. Je leven krijgt door Jezus Christus te ontmoeten opeens een hele nieuwe dimensie.

Johannes’ ontmoeting: binnen!

Johannes is de evangelist die daar dieper met ons op in gaat. Wat doet het met je als je Jezus leert kennen? Als de liefde van God je leven gaat vullen?

Johannes heeft dat zelf meegemaakt, hij is zelf een discipel geweest, heeft jaren met Jezus opgetrokken, niet alleen die drie jaar dat Jezus op aarde was, maar ook daarna. Pas rond het jaar 90 is zijn evangelie af. Johannes is dan een oude man. Een leven lang ervaring met Jezus ligt erin besloten. Hij schrijft dan:

Johannes 1,14 En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond  (en wij hebben Zijn heerlijkheid gezien, een heerlijkheid als van de Eniggeborene van de Vader),  vol van genade en waarheid. …  17 Want de wet is door Mozes gegeven, de genade en de waarheid zijn er door Jezus Christus gekomen. 18 Niemand heeft ooit God gezien; de eniggeboren Zoon,  Die in de schoot van de Vader is, Die heeft Hem ons verklaard.

U voelt wel: Hier zegt Johannes véél méér dan alleen de droge informatie dat Jezus de Zoon van God was. Je voelt de vreugde hierin tintelen. God heeft geen geheimen meer voor mij! Ik heb Hem leren kennen, echt, ten diepste, door Jezus. Niet dat ik het nu snap, maar Hij heeft mijn hart gestolen. De Jood Johannes heeft Jezus leren kennen als de definitieve openbaring van de God van Israël. Hij heeft Zijn volk bezocht om te redden en te herstellen. Op het oog was Jezus niet zo bijzonder. En zijn weg was een weg van vernedering. Maar wat is het heerlijk om met Hem op te trekken. Nog nooit had iemand Hem zo líef gehad, zoals Jezus hem lief had. En vergis je niet: Geen softe liefde, maar koninklijke liefde. Reddend van de zonde. Sterker dan de dood. En Johannes gunt dat ook zo aan u en jou. Aan het slot schrijft hij:

20,30 Jezus nu heeft in aanwezigheid van Zijn discipelen nog wel  veel andere tekenen gedaan, die niet beschreven zijn in dit boek, 31 maar deze zijn beschreven, opdat u gelooft dat Jezus de Christus is, de Zoon van God, en opdat u, door te geloven, het leven zult hebben in Zijn Naam.

Geloof, dat is dat Jezus je hart steelt. Dat je je overgeeft aan Hem. Johannes schrijft dat dat nu ‘wedergeboorte’ is. Je wordt een nieuw mens, je ontvangt een nieuw leven, een eeuwig leven door met Jezus te leven. Door Jezus sta je innerlijk in verbinding met God zelf. De ontmoeting met Jezus verandert je. Je kunt dat mystiek noemen, spiritualiteit, maar maak het niet te zweverig: het gaat nog steeds om dezelfde Jezus van Nazareth, die met Zijn Geest binnen in ons woont. Lees de Bijbel niet als je niet veranderen wilt, als je tevreden bent met jezelf en de wereld om je heen…

Mattheus’ ontmoeting: verleden!

Daar zit natuurlijk een spannend punt, dat staat voorop in het evangelie van Mattheus. Er zijn altijd mensen geweest die niet van verandering houden. Ten diepste houdt misschien wel niemand daarvan. Zeker als iemand ánders tegen jou zegt dat je iets anders moet gaan doen! In Jezus’ tijd was dat heel duidelijk in de stroming van de Farizeeërs die zich strikt hielden aan al de wetten van Mozes en de mondelinge overlevering.

Ze hadden voor hun gevoel alles helder en onder controle tot Jezus daar doorheen kwam fietsen. Wat haalt Jezus zich in Zijn hoofd? Waar haalt Hij het vandaan?

Mattheus schrijft zijn evangelie, een bewerking van het Markus-evangelie, aangevuld met extra preken en daden van Jezus, rond het jaar 70 n.Chr. Tot dan is het christendom een stroming binnen het jodendom, maar die spanning loopt al maar op. Tegen alle beschuldigingen van nieuwlichterij laat Mattheus zien dat Jezus de ware voortzetting is van het Oude Testament. Lees maar mee in de Bergrede bijvoorbeeld:

Mattheus 5,1 Toen Jezus de menigte zag, ging Hij de berg op, en nadat Hij was gaan zitten, kwamen Zijn discipelen bij Hem. 2 En Hij opende Zijn mond en onderwees hen. Hij zei: 3 Zalig zijn de armen van geest, want van hen is het Koninkrijk der hemelen. … 17 Denk niet dat Ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen; Ik en niet gekomen om die af te schaffen, maar te vervullen. … 43 U hebt gehoord dat er gezegd is:  U moet uw naaste liefhebben en uw vijand moet u haten. 44 Maar Ik zeg u:  Heb uw vijanden lief; zegen hen die u vervloeken; doe goed aan hen die u haten; en  bid voor hen die u beledigen en u vervolgen; 45 zodat u kinderen zult zijn van uw Vader, Die in de hemelen is, want Hij laat Zijn zon opgaan over slechte en goede mensen, en laat het regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen.

Mattheus portretteert Jezus hier als de nieuwe Mozes die Gods geboden doorgeeft vanaf de berg. Jezus zegt heel duidelijk dat Hij geen breuk wil met dat grote verleden van Gods openbaring. Alleen wel met wat mensen daarvan gemaakt hebben. De geboden van God brengt Jezus terug tot hun essentie en radicaliteit.  Er is inderdaad een conflict tussen de weg die Jezus gaat en de weg die de Farizeeën gaan, maar Mattheus laat zien dat Jezus’ weg Gods weg is met Israël. De erfenis en het koningschap rust op de schouders van Jezus Christus en het staat Hem vrij dat uit te delen aan wie Hij wil.

Zo ontmoet je Jezus in het evangelie van Mattheus: Hij nodigt ook u uit om u in die grote geschiedenis van God met Zijn volk in te voegen.  Om je kleine leven te beleven in die grandioze verbondsgeschiedenis. Volg mij! Maak deel uit van Mijn Koninkrijk, van een gemeenschap van discipelen. Je eigen veiligheid en ideeën geef je op, om je te laten leren door de ware Koning van Israël, Jezus Christus.

Lukas’ ontmoeting: buiten!

De komst van Jezus Christus in deze wereld zorgde niet alleen in Israël voor opschudding. Het is ook een steen in de vijver. Na de grote plons, zie je kringen wijder en wijder worden tot het hele oppervlak van de vijver in beweging is en de golfjes klotsen tegen alle kanten. Het evangelie van Jezus Christus gaat zo vanuit Israël de hele wereld over, naar buiten toe, steeds verder, tot de einden van de aarde. Lukas beschrijft dat hele proces van de grote plons, geboorte, kruis en opstanding van de Zoon van God, en vervolgens de zending gedreven door de Geest van Christus van Jeruzalem, naar Samaria, naar de heidenen, naar het hartje van Rome. Hij doet dat in twee delen: Het eerste deel, het evangelie van Lukas is een bewerking van het Evangelie van Markus. Hij vult het aan met deel 2: De Handelingen der Apostelen.

Voor Lukas is duidelijk dat Pinksteren en de zending helemaal bij het werk van Jezus horen. Want Jezus is Heer. Wat dat betekent probeert Lukas zo nuchter en feitelijk mogelijk op te schrijven, zodat het ook voor buitenstaanders begrijpelijk is:

Lukas 1,1 Aangezien velen ter hand genomen hebben een verslag op te stellen van de dingen die onder ons volkomen zekerheid hebben, 2 zoals zij die van het begin af ooggetuigen en dienaren van het Woord zijn geweest, aan ons overgeleverd hebben, 3 heeft het ook mij goedgedacht, na alles van voren af aan nauwkeurig onderzocht te hebben, het geordend voor u te beschrijven, hooggeachte Theofilus, 4 opdat u de zekerheid kent van de dingen waarin u onderwezen bent.

Lukas wil serieus genomen worden, merk je. Hij vertelt geen praatjes. En dat geldt ook voor Jezus, zoals wij Hem bij Lukas ontmoeten. Niet zomaar een plattelandsmessias, maar één die alle verwachtingen waarmaakt én overstijgt.

Handelingen 1,6 Zij dan die samengekomen waren, vroegen Hem:  Heere, zult U in deze tijd voor Israël het Koninkrijk weer herstellen? 7 En Hij zei tegen hen:  Het komt u niet toe de tijden of gelegenheden te weten die de Vader in Zijn eigen macht gesteld heeft, 8 maar u zult de kracht van de Heilige Geest ontvangen, Die over u komen zal;  en u zult Mijn getuigen zijn, zowel in Jeruzalem als in heel Judea en Samaria en tot aan het uiterste van de aarde.

De discipelen stelden geen verkeerde vraag, maar een te beperkte vraag. Ze dachten nog te klein over Jezus. Al lezend in deel 1 en deel 2 van Lukas zie je de grote daden van God om héél te wereld te redden van zonde en oordeel. Jezus ontmoeten wij en Hij nodigt ons door de kracht van Zijn Geest uit om Zijn regering over ons leven en héél de wereld te erkennen en Hem te aanbidden als onze God.

Zo ontmoeten wij Jezus op vier manieren in de vier evangeliën. Dat is de rode draad: Jezus ontmoeten. Op vier manieren wordt je leven opengebroken: je krijgt een ander toekomstperspectief door te leven met Jezus, je leven verandert erdoor, je gaat deel uitmaken van Gods volk en Koninkrijk, je leeft onder de regering van Jezus Christus.

Amen

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s