Peace on earth

Kerstpreek over wat de engelen zingen na de geboorte van Jezus: “Eer zij God in de hoogste hemelen en vrede op aarde, in mensen een welbehagen.” Lukas 2,8-21.

File:Onthemorningthomas2.jpg

William Blake – Annunciation to shepherds (1809)

Gemeente van Jezus Christus,

 

Je zal maar in Aleppo wonen… zouden ze daar ook Kerst vieren  vandaag? Of slaan ze het daar over? De afgelopen tijd is Oost-Aleppo bekend geworden als “de hel van het Midden-Oosten”. De hele wereld kijkt toe hoe daar burgers, zieken, zwakken, ouderen en kinderen gebombardeerd worden, dag na dag…

Wat heeft Jezus dan eigenlijk voor vrede gebracht in de wereld? Is het er sinds zijn geboorte zoveel beter op geworden? De engel verschijnt in de heerlijkheid van God aan de herders in de velden bij Bethlehem en zegt: ‘Vrees niet, want zie, ik verkondig u grote blijdschap!’ Grote woorden vallen er dus met Kerst: vrede, blijdschap. Maar wat moeten u en ik daar vandaag mee? Kunnen we niet beter met U2 meezingen:

Jesus in the song you wrote
The words are sticking in my throat
Peace on Earth

Hear it every Christmas time
But hope and history won’t rhyme
So what’s it worth

This peace on Earth

Ergens voelen we dat allemaal wel: Wat heeft de komst van Jezus Christus veranderd in de wereld? Wat komt er van die ‘vrede op aard’? Goede vragen. Maar ook grote vragen. Veel te groot. Vragen die ons op deze manier overweldigen, terneerslaan en machteloos maken.

Vanavond maken we die vraag kleiner, en stellen hem aan onszelf: Hoe verandert Kerst uw leven? Mijn leven? Hoe is het Kerstkind Jezus voor ons grote blijdschap, voor ons de vrede op aarde?

 

De engelen zingen immers maar niet voor de vuist weg, ze zijn speciaal uit de hemel afgedaald naar de velden buiten Bethlehem, naar een groepje herders die daar ’s nachts over hun kudde schapen waken. Dat heeft iets te zeggen. Tegen hun zegt de engel: ‘Wees niet bevreesd, want zie, ik verkondig u grote blijdschap, die voor heel het volk wezen zal, namelijk dat heden voor u in de stad van David de Zaligmaker geboren is; Hij is Christus, de Heere.’

Een duidelijk adres dus. Voor u. De grote blijdschap zal er zijn voor ‘heel het volk’, dat is: heel het volk Israël. Niet voor alle mensen is dat goed nieuws.

Het lijkt me geen goed nieuws voor Herodes bijvoorbeeld, waarvan we weten uit het Mattheus evangelie dat hij helemáál niet blij was met dit koningskind, dat misschien wel hem van de troon zou stoten. Niet voor niets zegt de engel: ‘de stad van David’, in plaats van Bethlehem. Daardoor ligt de nadruk op de Koninklijkheid van dit pasgeboren kind.

En dat lijkt me ook geen goed nieuws voor de Romeinen, die de hele toenmalige wereld in de greep hadden. Het was immers keizer Augustus geweest, die vond dat de hele wereld ingeschreven moest worden ten bate van zijn belastinginkomsten. De keizer die zichzelf heer van heel de wereld noemde, moet nu een ‘Heer’ naast of boven zich gaan dulden! De boodschap van de engel is dus helemaal niet zo lieflijk als eerst lijkt. Ja, voor de herders, voor het volk Israel is het goed nieuws, blijdschap, maar voor de rest is de geboorte van deze Jezus, de Redder, de Christus, de Heer explosief…

De oorlog die begon tussen Noord- en Zuid-Korea in 1950 duurt officieel nog steeds voort. In 1953 werd al een staakt-het-vuren bereikt, maar de vrede werd nooit gesloten. Al 63 jaar zijn deze landen dus in staat van oorlog. Waarom sluiten ze geen vrede? Omdat Noord-Korea daar niet toe bereid is. Want het misdadige regime in dat land ziet wel in, dat zodra ze vrede sluiten, de grenzen openen en het leger verkleinen, dat hun macht dan over is. Veel inwoners zullen vluchten naar het Zuiden of China. Veranderingen en democratisering kunnen ze niet meer bij de grens tegen houden. De concentratiekampen voor christenen en andere politieke gevangenen niet meer geheim houden. Hen is er dus alles aan gelegen om de muren op te houden, de oorlog gaande, al is het nu een ‘koude oorlog’.

Als de engelen het uitroepen: ‘Vrede op aarde in mensen een welbehagen’, dan is dat práchtig voor hen die lijden, onderdrukt worden, gevangen zitten achter muren, maar een bedreiging voor wie tot dan toe de macht in handen had. Het is niet voor niets dat Maria in haar lofzang bij de aankondiging van Jezus geboorte al zingt:

Hij heeft hen die zich verheven wanen uiteengedreven. Hij heeft machtigen van de troon gestoten en nederigen heeft Hij verhoogd. Hongerigen heeft Hij met goede gaven verzadigd en rijken heeft Hij met lege handen weggezonden. Hij heeft het opgenomen voor Israël, Zijn knecht, door aan Zijn barmhartigheid te denken, zoals Hij aan onze voorouders heeft beloofd.’

Hoe verandert Kerst ons leven? Dat hangt er dus maar helemaal van af aan welke kant wij staan: voor mensen die verlossing nodig hebben, is Hij de Zaligmaker, dat wil zeggen: een Redder, een Verlosser. Voor mensen die zichzelf kunnen redden door hun macht en geld, ja zij worden ‘uiteengedreven’, zingt Maria, ‘van de troon gestoten, met lege handen weggezonden.’

Ik denk wel eens: worden wij, mensen in het rijke Westen daar vandaag de dag niet mee bedoeld? Somalische asielzoekers, die een afschuwelijke reis naar ons land achter de rug hebben, krijgen in Nederland het stempel ‘illegaal’ en worden gevangen gezet en zo mogelijk met het volgende vliegtuig terug gestuurd naar de ellende en hopeloosheid.

Heel concreet is dat misschien ook wel vandaag of morgen als we rond een uitgebreid Kerstdiner zetten. Ja, daar lijkt de vrede op aarde, de gezelligheid, perfect.  Maar is dat niet alleen in ons eigen kleine kringetje binnen de muren van ons eigen huis? Durven we ook dan te denken aan hen daarbuiten, die niets hebben, voor wie het geen Kerst is? Juist als het u en mij goed gaat,  dan is het een gevaar ons daarin veilig te wanen.

Ook in […] zijn mensen voor wie Kerst geen feest is, die Kerst alleen vieren. Ja, soms wel in gezelschap, maar van binnen alleen. Omdat ze een geliefde missen als weduwe of weduwnaar. Bovendien blijkt uit onderzoek dat 30% van de Nederlanders zich eenzaam voelt.[1] 1 op de 3.

Blijkbaar zijn wij mensen erg goed in het bouwen van muren. Grenzen tussen landen. Huismuren om onze familie. Muren om ons hart ook. Omdat wij denken daarachter veilig te zijn, controle kunnen houden, minder kwetsbaar zijn. Maar hoe vergissen we ons daarin. Dat is in feite geen vrede, maar permanente wapenstilstand, die leidt tot eenzaamheid. Elk veiligheidsmuur die je bouwt, sluit immers niet alleen iemand buiten, je sluit ook jezelf op.

Kerst is nu dat muren afgebroken worden. Niet allereerst muren tussen mensen onderling of tussen landen. Dan gaat het allereerst over de grens tussen hemel en aarde. Daar breekt God dwars door heen. In de Kerstnacht gaat de hemel open, kun je zeggen, je kunt ook zeggen: de hemel breekt binnen op aarde. Letterlijk, want opeens staat er bij die ene engel ‘een menigte van de hemelse legermacht’.

Ik weet niet wat u zich daarbij voorstelt, maar ik had daarbij toch wel in mijn hoofd een plaatje van van die prachtige gevleugelde engelen in glanzend wit die daar een hemels lied zingen zó mooi als op aarde nog nooit gehoord is. In werkelijkheid zegt Lukas was het een ‘hemelse legermacht’, het zijn hemelse stoottroepen. Zoiets als Elisa en Gehazi gezien hebben, ‘paarden en strijdwagens van vuur rondom’ (2 Kon 6,14-17).

Bovendien staat er niet dat die engelen zongen, maar dat zij ‘zeggen’, bij soldaten kun je beter spreken van scanderen: Eer aan God! Vrede op aarde! Het is eerder imposant dan lieflijk.

Toch zijn het niet die engelen die de muur tussen hemel en aarde geslecht hebben. Nee, dat doet het Kerstkind zelf. In Hem is God mens geworden. In Hem komt de hemel op aarde. Dat is in feite het enige dat Jezus doet: Hij breekt muren af.

Dat gebeurde in toenmalige oorlogen wel meer. Grote steden hadden stadsmuren om aanvallen te weerstaan. Wanneer de aanvaller zo’n stad toch veroverde, werden de muren vaak neergehaald om alle verzet te breken. Waarna de stad meestal ook werd geplunderd en platgebrand, dat laatste doet Jezus echter niet. Hij volstaat met het afbreken van onze muren. Want het is Hem niet te doen om ons te onderdrukken, op de knieën te dwingen als veroveraar. Nee, Hij komt ons redden! Verlossen van de muren die we zelf gebouwd hebben.

Kerst maakt ons ongelooflijk kwetsbaar, onze muren vallen weg. God zelf komt ons tegemoet. Hij kijkt ons aan. De herders doet dat aanvankelijk sidderen van schrik als zij met de heerlijkheid van de Heere omschenen worden. Het licht van God dringt door in onze ziel. Alles wat we daar verborgen houden, en die niemand van ons weet, dat ziet Hij. De zonden en gebreken die we van elkaar niet eens weten. Hoogmoed misschien, trots of egoïsme. Slechte herinneringen, angst, pijn, wrok, zo diep mogelijk weggestopt.

Gelijk zegt de engel: ‘Wees niet bevreesd’. Dat maakt gelijk Gods bedoeling duidelijk: wees niet bang! Ik doe je niets! Ja, dat is Kerst, dat je eigen muren, zekerheden en gecreëerde veiligheid wegvallen tegenover God. Dat Zijn licht, Zijn aanwezigheid in je leven komt, je losmaakt uit de kramp om wat te zijn, om overeind te blijven. Dat is vrede. Dat God zegt tegen u en jou: ‘Het is goed zo. Het is goed tussen ons. Ja, Ik weet wie je bent, en nee, daar ben Ik niet altijd blij mee, maar Ik bied je Mijn vrede. Laat er geen muur meer zijn tussen jou en Mij.’

Het kind in de kribbe, God zelf als mens geboren, is daar het zichtbare bewijs van. In Hem, Jezus, komt Gods vredesvoorstel vandaag tot ons allemaal. God wil niet dat wij langs Hem heen leven, Hem buiten ons leven houden. Want Hij houdt zoveel van u. Hij wil niet zonder u.

Zo kan Kerst ons leven veranderen. Het gaat niet allereerst om de afwezigheid van oorlog, als we zingen over vrede op aarde, het gaat bovenal over die verticale dimensie. Dat er iets van de hemel in je leven komt. En ja, dat levert grote blijdschap, zoals de engel zegt.

Tenminste, ik zeg niet voor niets: zo kan Kerst ons leven veranderen. Want neem je Zijn vredesvoorstel aan? Dat betekent de troon van je leven aan deze pasgeboren Messias, Christus, Koning, Heer afstaan… Als je dat doet, mag ik u verkondigen vandaag: Heden is voor u geboren uw Redder! Hij is uw vrede voor eeuwig! Niet alleen ‘iets van de hemel’ komt er dan in je leven, maar de hemel zelf, in de persoon van Jezus Christus, Gods Zoon.

 

Tegelijk moeten we volhouden: Kerst betekent niet alleen het slechten van die muur tussen hemel en aarde, tussen God en ons, van God uit. Als het daarbij zou blijven, zou U2 gelijk hebben: Wat is die vrede dan waard?

In het Lukas-evangelie volgen we Jezus op Zijn levensweg vanaf zijn geboorte, en dan is niet alleen hier, op dit hemelse moment, voor de herders sprake van vrede, maar ook heel concreet voor mensen die Jezus ontmoet. Niet naar Jeruzalem ging hij. Jeruzalem betekent letterlijk ‘stad van de sjaloom/de vrede’, maar daar waren ze al ‘tevreden’ met zichzelf. Nee, in Galilea moest hij zijn, onder armen, vissers en boeren. Eelt heeft Hij, God op aarde, gekregen op zijn handen in de timmermanswerkplaats van Jozef.

Regelmatig komen er dan ernstig zieke mensen naar Jezus toe. Mensen gevangen in de muren van hun zieke lichaam, uitgesloten uit de gemeenschap vaak, gestigmatiseerd als onrein in het geval van melaatsheid. Jezus geneest hen, en zegt dan: ‘Uw geloof heeft u behouden, ga heen in vrede.’ In vertrouwen kwamen deze zieken naar Jezus toe en werden hersteld in hun mens-zijn, kregen hun menselijkheid terug. Zo deed hij ook met zondaren, hoeren en tollenaren, zij die er niet bij hoorden. Naar hen zag hij om. Hen vertelde Hij over de liefde van God voor zondige mensen, over de mogelijkheid van bekering, vergeving en vernieuwing, over Zijn Koninkrijk dat gaat komen. Hij doorbrak op die manier ook de muren die mensen onderling gebouwd hebben.

En zo werkt het evangelie door. Jezus heeft zich nooit in de politiek, laat staan in de letterlijke oorlog begeven om van bovenaf vrede af te dwingen. Nee, zijn vredesoffensief werkt van onderop, van binnenuit, uit de liefde. Met Pinksteren zingen we vaak: ‘De Geest doorbreekt de grenzen, die door mensen zijn gemaakt.’ En zo is het ook gegaan. Paulus schrijft later: ‘In de kerk is het niet meer van belang of je Jood bent of heiden, slaaf of vrije, man of vrouw, want allen bent u één in Christus Jezus.’

De vrede van Christus is alles en iedereen omvattend. Vrede met God bovenal, maar ook onderling. Ja, zelfs in de kerk vinden we dat moeilijk, om onszelf bloot te geven, elkaar te aanvaarden als broeders en zusters, zo verschillend als we zijn. Maar Kerst is nou juist de boodschap: al blijven wij dat moeilijk vinden om zo te leven, de muren zijn toch echt door Jezus Christus afgebroken!

Ook kerkmuren trouwens. Ergens is het triest dat we zoveel kerken in Nederland hebben: Waarom kunnen we nu geen Kerst sámen vieren? En toch: Onze vrede, eenheid, heeft zijn grond niet in menselijke gevoelens of instituten, maar in Jezus Christus. Híj is onze vrede.

Zolang zijn evangelie, blijde boodschap, van verlossing, vergeving, vernieuwing en de verwachting van Zijn Koninkrijk blijft klinken, zolang Hij met ons blijft, leven wij in vrede en verwachten wij dat ook kerkmuren afgebroken gaan worden.

 

Dat is tegelijk dan ook de opdracht aan de herders. De engel stuurt hen op weg naar Jezus. Bij Hem moet je je vervoegen, voor Hem je knieën buigen, dáár zul je je vrede vinden. Dat heeft ook iets van tevredenheid. Met Hem moet je het doen en kun je het doen. Meer dan Jezus heb je niet nodig.

Dat is tegelijk dan ook de opdracht voor ons. Als u een gebrek aan vrede ervaart in uw leven, dan helpt het niet om te graven in jezelf, om geluk te zoeken in spullen, carrière, liefde of sport. Ook u wordt gewezen op Het Kind in de kribbe. Alleen Hij kan u vrede geven, uw leven veranderen. Je leven vullen met blijdschap, zoals van de herders staat dat nadat ze Jezus hebben gezien: ‘En de herders keerden terug en zij verheerlijkten en loofden God om alles wat zij gehoord en gezien hadden, zoals tot hen gesproken was.’

Als u een gebrek aan vrede ervaart in de mensen om u heen, in de wereld in het groot, dan helpt het niet om verwijtend naar boven te wijzen: Dat ligt aan Hem daar. Nee, dat ligt aan jezelf.  Bent uzelf een verspreider van die vrede van Christus? Zoals de herders, die overal vertellen van het wonderlijke wat zij over Jezus hebben gehoord en van Hem hebben gezien? Vrede op aarde zal er niet zijn zonder dat die vrede zich vanuit ons leven van mens op mens, van mond op mond, voorplant en vermeerdert!

Al hangt het daar gelukkig niet van af. Ook vandaag de dag breekt Jezus door grenzen heen. Dat merk ik ook hier in […], waar ik hoor van jongeren en ouderen voor wie het geloof in God méér is gaan leven, bij wie te merken valt dat ze Jezus volgen in keuzes die ze maken. Het valt te merken, volgende week zondag, als er hier weer een doopdienst is. Gods vrede werkt door.

Het is te merken in heel ons land, in heel de wereld, waar vandaag miljoenen, miljarden mensen samen komen om in alle talen te zingen: ‘Stille nacht, heilige nacht // Douce nuit, sainte nuit // Silent night, Holy night // Stille Nacht, Heilige Nacht.’ Dat is een koor van stemmen dat niet meer zal zwijgen. De werkelijke vervulling van ‘Eer zij God in de hoogste hemelen en vrede op aarde’, dat is waar wij dat loflied op onze God overnemen.

Amen

[1] http://www.eenzaam.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s