Jezus als haatprediker?

Homilie bij de herdenking van de Bevrijding van Beringen (6 september 1944) in de bevrijdingsmis. Over Mattheus 10:34-39.

Herdenking bevrijding Beringen - Beringen

Gemeente van Jezus Christus,

We zijn hier bij elkaar om de vrede te vieren. Al 73 jaar wordt er niet meer gevochten in de straten van Beringen, wordt er niet meer schoten, leven de mensen niet meer in angst. Aan die vrede heeft ook de Nederlandse Prinses Irene Brigade bij mogen dragen. Irene betekent ‘zij die vrede brengt’.

Het is dan even slikken bij de woorden van Jezus. ‘Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard.’ En dan die woorden over het breken met je familie, haat zelfs. Niet echt een geschikte tekst om te lezen in een ‘vredesdienst’, denk je misschien. Jezus was blijkbaar ook onder de ‘haatpredikers’, de ‘religieus extremisten’. Daar hebben we onze buik wel vol van, tegenwoordig. Het is de reden dat de straten van Brussel weer door militairen beveiligd moeten worden.

Toch moeten we niet te snel afhaken bij de woorden van Jezus. Jezus preekte wel degelijk liefde en vrede. Radicaal zelfs. Zo radicaal, dat hij wist dat het weerstand op zou roepen. Want als je benoemt wat er scheef zit in deze wereld, als je gaat voor verandering, vernieuwing, bevrijding. Dan kun je rekenen op het zwaard: op weerstand. Niet alleen van een overheid, maar waarschijnlijk ook in je eigen familie en vriendenkring. En daarom doet hij in dit gedeelte aan verwachtingsmanagement. Hij zet zijn volgelingen met beide benen op de grond: Verwacht niet dat je jezelf geliefd zult maken in deze wereld als je helemaal gaat voor het goede, voor God, voor vergeving, genade, verzoening en heelheid. Want daarmee loop je machthebbers en de gevestigde orde voor de voeten.

Jezus roept niet op tot religieus geweld, maar waarschuwt ons dat deze wereld geen speeltuin of paradijs is. Er waren mensen die over Jezus zeiden: Als Hij werkelijk de messias is, de redder van de wereld, dan zorgt Hij wel eventjes dat de wereldvrede uitbreekt, dat alles pais en vree wordt. Maar zo werkt dat niet, zegt Jezus, vrede komt niet zonder slag of stoot tot stand. Zelfs bij God werkt dat niet zo.

Juist in deze bevrijdingsmis kunnen wij denk ik goed aanvoelen wat Jezus bedoelt. Hier in Beringen hebben geallieerde militairen hun leven gegeven voor onze vrijheid. Zij hebben Jezus’ woorden in de praktijk gebracht. Zij hebben letterlijk gebroken met hun familie, huis en haard verlaten. Soms tegen wil en dank misschien, gedwongen door de nood van de tijd. Ze deden het toch maar. In Jezus’ woorden: ‘Ze hebben hun kruis opgenomen’, ‘ze hebben hun leven verloren’. Waarom? Omdat in een tijd van oorlog alles op scherp komt te staan. Omdat het dan niet de tijd is om te praten over vrede en liefde, maar verder thuis te blijven zitten.

Jezus brengt bij ons onder de aandacht wat waar is: Dat sommige dingen in deze wereld, méér waard zijn dan de band met je eigen familie, méér waard zijn dan je eigen leven zelf… Sommige dingen zijn het waard om je leven voor te geven. De bevrijding van West-Europa van het nazisme, van bovenal de Holocaust, de systematische vernietiging van het Joodse volk, Roma, homo’s, en gehandicapten. Dat was het waard om voor te sterven. Na 73 jaar, zijn wij hen nog steeds intens dankbaar die daarvoor stierven, en hen die zich daarvoor ingezet hebben.

Zo gek zijn Jezus’ woorden dus niet. Hij benoemt alleen maar wat we allemaal ten diepste wel weten. Al willen we het vaak niet waar hebben. Omdat we er liever niet aan denken dat het leven soms om confronterende en radicale keuzes vraagt. Wanneer ben ik nu daadwerkelijk bereid mijzelf in de strijd te gooien, mij ergens hard voor te maken, mijzelf niet buiten schot te houden?

Jezus heeft ons wat dat betreft natuurlijk wel het goede voorbeeld gegeven. Als er iemand daadwerkelijk zijn kruis opgenomen heeft, dan is het Jezus zelf geweest, die letterlijk aan het kruis gehangen werd. Omdat Zijn spreken over een nieuwe wereld, Gods wereld, als bedreigend ervaren werd voor de stabiliteit door de Joodse leiders en de Romeinse overheid. Maar juist door die zelfovergave heeft Jezus eens en voor al duidelijk gemaakt dat radicale liefde, hoop, geloof sterker is dan welke macht ook. Jezus heeft een beweging in gang gezet, die niet meer te stoppen is. Daar staat God zelf garant voor, dat geloof ik.

Onze vrede is betaald met bloed, zweet en tranen. Van de militairen en hun geliefden, die hier gevochten hebben in Beringen. Maar verder terug ook met het bloed van Jezus, van God zelf.

Jezus bedoelt met de woorden die we gelezen hebben dus niet een oproep tot religieus geweld, tot haat in de familiekring. Integendeel. We mogen het een ander niet moeilijk maken, maar ook u krijgt het moeilijk als u uw hoofd boven het maaiveld durft te steken. Jezus roept ons op onze ogen te sluiten voor de armen, de verdrukten, de vreemdelingen, de honger, de oorlog, waar onze wereld vol van is. Onze moderne tijd kenmerkt zich door individualisme, door het terugtrekken in eigen kring, in eigen land. Populisme en nationalisme hebben nog steeds, ook na 73 jaar, een grote aantrekkingskracht. Jezus wijst ons erop dat elke tijd vraagt om mensen die óp durven te staan voor een ander, die zichzelf op het spel durven te zetten. En als we dat niet doen, waarschuwt hij, loop je juist het risico jezelf kwijt te raken.

Laat ieder van ons dat overdenken, en doen wat nodig is. Want de vrede is het waard.

Amen

Advertenties

Jimmie en Eugene: Een verhaal over de waarde van één mens.

Normandy American Cemetery, te Colleville-sur-Mère, France.

De locatie van dit ereveld aan de Normandische kust is bekend uit de film Saving Private RyanOp 6 juni 1944 kwamen hier op Omaha Beach de U.S. 1st en 29th Infantry Division aan wal. Ze veroverden met veel moeite de kuststrook en het plateau van de huidige begraafplaats. Alleen hier al sneuvelden die dag tussen de twee- en drieduizend militairen.

Nu liggen hier 9387 Amerikaanse militairen in graven en staan nog eens 1557 namen gebeiteld in de muur van de Garden of the Missing. En dan te bedenken dat dit 1 van de 10 grote Amerikaanse erevelden in West-Europa is, terwijl ook nog eens ongeveer 172.000 stoffelijke overschotten overgebracht zijn naar de Verenigde Staten. Als je rondloopt en al die graven ziet, dan gaat het je duizelen. Het is teveel om te verwerken. Je kunt het niet bevatten. Dat heeft een positieve kant: er groeit ontzag, respect en afschuw. Aan de andere kant komt het niet echt binnen, omdat al die doden geen gezicht voor je hebben.

Het verhaal van Jimmie Waters Monteith jr.

Jimmie W Monteith 1944.jpgDaarom vertel ik hier het verhaal Jimmie. Je vindt hem in Plot I; Row 20; Grave 12. Op zijn grafsteen staat een gouden ster, wat inhoudt dat hij de Medal of Honor heeft ontvangen, de hoogste militaire onderscheiding in de U.S. voor uitzonderlijke moed. Hier in Normandie tussen al die duizenden is hij één van maar drie gedecoreerden. Wat heeft hij daarvoor gedaan?

Jimmie Monteith (1917) is afkomstig uit Virginia en studeerde werktuigbouwkunde voor hij dienst nam in oktober 1941. (Dus vóór de U.S. betrokken raakten in WOII, want de aanval op Pearl Harbor was 7 december van dat jaar). Toen hij klaar was met zijn basic training en aansluitend een officiersopleiding, werd hij in april ’43 ingezet in Algerije en vervolgens in juli ’43 bij de landing op Sicilië. Met de nodige gevechtservaring werd zijn eenheid in november ’43 naar Engeland gestuurd om zich voor te bereiden op de invasie van West-Europa. Op 6 juni ’44, als hij 26 jaar oud is, neemt hij deel aan D-Day, oftewel Operation Overlord . Een vertaling van de tekst bij zijn medaille:

Eerste luitenant Monteith landde met de eerste aanvalsgolven aan de kust van Frankrijk onder zwaar vijandelijk vuur. Zonder rekening te houden met zijn persoonlijke veiligheid, rende hij voortdurend op en neer op het strand om mannen te reorganiseren voor verdere aanval. Hij leidde vervolgens de aanval door een smalle geul en over het vlakke terrein naar de relatieve veiligheid van een klif. Hij keerde terug over het veld naar het strand naar twee tanks die geblokkeerd werden en blind waren door hevige vijandartillerie en mitrailleurvuur. Volledig blootgesteld aan het intense vuur leidde eerste luitenant Monteith de tanks te voet door een mijnenveld in goede vuurposities. Onder zijn leiding werden verscheidene vijandelijke standpunten vernietigd. Daarna ging hij weer naar zijn compagnie en onder zijn leiding namen zijn mannen een betere positie op de heuvel. Tijdens de verdediging van zijn nieuw gewonnen positie tegen herhaalde heftige tegenaanvallen, bleef hij zijn eigen persoonlijke veiligheid negeren, door de 200 of 300 meter open terrein onder zware vuur herhaaldelijk over te steken om de verbindingen te versterken. Toen de vijand erin slaagde om de eerste luitenant Monteith en zijn eenheid volledig te omsingelen, werd de eerste luitenant Monteith gedood door vijandelijk vuur. De moed, dapperheid en het onverschrokken leiderschap van Eerste luitenant Monteith is jaloersmakend.

Tot zover het verhaal van Jimmie. Mocht je meer over hem willen weten: hij heeft zelfs een eigen Wikipedia-pagina… Hij is daadwerkelijk als held gestorven. Hij heeft zijn medaille verdiend. Niemand zal hem vergeten.

Maar wie ligt er eigenlijk naast hem? Ook hij heeft zijn leven gegeven! Moet zijn verhaal ook niet verteld worden?

Het verhaal van Eugene Sharp (35389233)

Op graf Plot I, Row 20, Grave 11 staat de naam van Eugene Sharp. Verder staat er dat hij afkomstig is uit Ohio, de rang van soldaat had en deel uitmaakte van de 30th Infantry Division.  Met de overlijdensdatum, 26 juli 1944. Maar wat is het verhaal achter deze summiere gegevens? Met veel moeite vond ik in een krantenarchief op internet een berichtje uit de lokale krant van Massillon, Ohio, The Evening Indepent, gedateerd op 23 augustus 1944 (zie foto):

Wounds Fatal to Orrville Youth

Een telegram ontvangen door mrs. Elizabeth Thomasset Sharp of Orrville, eerder van Wooster, van het ministerie van oorlog, om haar te informeren dat haar echtgenoot, PFC Eugene Sharp gewond raakte in Frankrijk, is gevolgd door een tweede bericht dat PFC Sharp overleed op 26 juli. Het eerste bericht meldde dat hij diezelfde dag gewond raakte, dus hij leefde blijkbaar nog enkele uren, het tweede bericht meldt dat hij overleed aan de wonden die hij opliep tijdens actie.

PFC Sharp ging school aan Orrville High School in 1942, maar verliet die ook weer voor een baan in de industrie. Hij werkte bij Tyson Roller Bearing Corp. [kogellagerfabriek, TdR] at Massillon toen hij dienst nam op 29 juli 1942, 8 dagen na zijn 19e verjaardag [hij overleed dus 5 dagen na zijn 21e, TdR]. Hij ontving basic training in Fort Riley (Kan.) waarna hij overgeplaatst werd naar Camp Cook (Cal.), waar hij oefende met anti-tankmiddelen en geplaatst werd bij een luchtmobiele divisie in Fort Benning, (Ga.), waar hij oefende met glider-infanterie. Hij voltooide zijn opleiding in South Dakota en op Camp Mackail (N.C.), om overzee te gaan in juni naar Engeland. Hij kwam in Frankrijk op 12 juli. Naast zijn weduwe zijn zijn nabestaanden zijn ouders mr. en mrs. John Sharp en zijn twee zussen mrs. Mildred Bergan en mrs. Elizabeth Gesaman van Orrville.

Dramatisch zijn de details van dit bericht. Blijkbaar had deze 21-jarige jongen een jonge vrouw, die nu weduwe is, nadat ze enkele dagen of weken in vreselijke zorg moet hebben gezeten na dat eerste telegram. Daarnaast horen we dat zijn thuisfront in ieder geval bestond uit ouders en 2 zussen. Naar de impact van zijn dood en het verdriet hoeven we niet te raden. Een man, zoon, broer, missen slaat een gat in je leven. Of Eugene stierf als een held of niet, dat maakt dan helemaal niet uit.

Weten we meer over het sneuvelen van Eugene? De eenheid waar hij deel van uitmaakt, 119th Infantry Regiment (30th Infantry Division), komt op 22 februari ’44 in Engeland aan na 2 jaar training. Op 11 juni landden ze hier op Omaha Beach, bijna een week na D-Day. Dat was zeker geen mosterd na de maaltijd. De eerste week werd er nauwelijks voortgang geboekt in de uitbreiding van het gevormde bruggehoofd. Als op 7 juli Eugene de rivier de Vire oversteekt zijn de geallieerden in een maand dus maar 20km opgeschoten… Op 24 juli start daarom Operation Cobra bij St. Lô om definitief uit te breken uit het bruggehoofd. 30th ID vormde daarbij de speerpunt, het 119th IR lag aan het front. Het kaartje laat zien wat de positie van Eugene Sharp ongeveer moet zijn geweest (gele ster).

Het front bij St. Lo op 24-jul, waar Eugene sneuvelde (gele ster).

Eerst zou er intensief gebombardeerd worden op de Duitse stellingen door 3000 geallieerde vliegtuigen, maar door het slechte weer en de laaghangende bewolking werd de actie op het laatste moment afgeblazen.  Bommenwerpers die al in de lucht waren, konden echter niet worden teruggeroepen en daardoor voltrok zich een drama:

On the 24th the attack was to have been preceded by 80 minutes of air and artillery bombardment by 3,000 planes and 50 battalions of artillery. In spite of the overcast, the attack planes and bombers appeared and dropped a large number of bombs, some within our lines. About 30 minutes before H-Hour, the attack was cancelled by First Army. Our casualties were five killed, 28 wounded, and one missing, almost all due to the bombing.

Om de laatste twijfel over het lot van Eugene weg te nemen: op internet trof ik de opmerking aan van Eugene’s zwager Richard V. Tomassetti:

‘HE WAS WOUNDED ON JULY 24, 1944 BY FRIENDLY FIRE FROM OUR P-47 BOMBER AIRCRAFT. PRONOUNCED DEAD JULY 26, 1944 AT A FIELD HOSPITAL.’

Slot

De graven van Jimmie (r.) en Eugene (l.)

Wat een dramatisch verschil met Jimmie. Jimmie stierf op de stranden van Normandië als een held, Eugene stierf als gevolg van een vreselijk ongeluk. En hier liggen ze dan naast elkaar. Je ziet hier de twee gezichten van oorlog. Soms haalt oorlog het beste in je naar boven: moed, toewijding, veerkracht. Soms is het goed om een oorlog te voeren, is het de moeite en de offers waard, omdat je aan de goede kant staat, voor het goede vecht. Aan de andere kant is oorlog ook de hel, vallen er nodeloze en onschuldige slachtoffers, is oorlog vies en smerig. Beide kanten zul je onder ogen moeten zien.

En wiens leven en sterven was nu méér waard, dat van Jimmie of van Eugene? Niet méér of minder dan jouw leven!